Żelazny Most w datach. Od pozwolenia z lipca 1974 do zapory, która w 2037 ma mieć 114 metrów

Kilkanaście dat, które układają historię Żelaznego Mostu od decyzji administracyjnej do planu na następną dekadę. Przy każdej stoi źródło z listy pod tekstem; szczegóły każdego etapu są w pozostałych wpisach serii, do których prowadzą linki. Rzeczy, których nie ma w kalendarium, bo nie znaleźliśmy dla nich daty ze źródłem, wyliczamy na końcu.

Lata siedemdziesiąte

17 lipca 1974: Urząd Wojewódzki we Wrocławiu wydaje pozwolenie wodnoprawne na wykonanie obiektu Żelazny Most. W tym samym roku rusza budowa, bo kończy się miejsce w zbiorniku Gilów pod Lubinem. Pod nowy obiekt idą trzy wsie, Barszów, Kalinówka i Pielgrzymów; Kalinówkę wysiedlono i rozebrano jeszcze w tej dekadzie.

12 lutego 1977: początek eksploatacji. Odpady poflotacyjne z Zakładów Wzbogacania Rud zaczynają płynąć do nowego zbiornika. Gilów, według Wikipedii, zostaje w tym roku zamknięty (inne źródło mówi o 1980; rozbieżność opisujemy przy Gilowie).

Lata osiemdziesiąte

Pielgrzymów, największa z trzech wsi, zostaje wysiedlona i zburzona; dokładnego roku żadne z odczytanych źródeł nie podaje. Zbiornik rośnie kwaterami.

Lata dziewięćdziesiąte

1 stycznia 1996: zarząd KGHM powołuje nowy oddział, Zakład Hydrotechniczny, wydzielony z Zakładów Górniczych Rudna. Od tego dnia to on pilnuje zbiornika.

2015-2019

4 września 2015: relacja z wycieczek technicznych dla mieszkańców gmin Rudna, Polkowice i Grębocice, którzy weszli na koronę zapory. Skąd widać zbiornik na co dzień, opisujemy osobno.

2017: czterdziestolecie eksploatacji. Obiekt jest formowany do rzędnej 185 metrów nad poziomem morza, plan mówi o nadbudowie do 195 metrów i rozbudowie o Kwaterę Południową, razem 950 milionów metrów sześciennych w perspektywie do 2038 roku. Zapora ma 63 metry wysokości i rośnie o 1,5 metra rocznie.

2018: umowa z Budimeksem na pierwszy etap Kwatery Południowej, 578 milionów złotych.

13 września 2019: przedstawiciele KGHM opowiadają o Żelaznym Moście na międzynarodowej konferencji o bezpieczeństwie budowli piętrzących; w tym samym komunikacie spółka przypomina, że Zespół Ekspertów Międzynarodowych zbiera się dwa razy w roku.

2021-2022

3 listopada 2021: oficjalne otwarcie Kwatery Południowej, siedem miesięcy przed terminem. Pojemność obiektu rośnie z 780 do 950 milionów metrów sześciennych, powierzchnia przekracza 2 000 hektarów, zapory mają ponad 20 kilometrów i od 54 do 76 metrów wysokości. Wartość inwestycji według ministerstwa: ponad miliard złotych.

2022: pierwszy pełny rok z Kwaterą Południową. Do obiektu trafia 28 717 443,565 tony odpadów, a do Odry odpływa 30 482 070 metrów sześciennych wody nadosadowej; bilans rozpisujemy osobno.

2037

Plan opisany 15 maja 2026 roku: najwyższy punkt zapory ma osiągnąć 114 metrów, o 32 metry więcej niż zapora w Solinie, dotąd najwyższa w Polsce. Jak rosną zapory i dlaczego trzy czwarte odpadów idzie na ich nadbudowę, jest w osobnym wpisie.

Czego w kalendarium nie ma

Roku powołania Zespołu Ekspertów Międzynarodowych (KGHM pisał w 2021 roku, że eksperci nadzorują obiekt w Radach Budowy od prawie trzydziestu lat, ale bez daty pierwszego posiedzenia), roku i podstawy prawnej zmiany nazwy na Obiekt Unieszkodliwiania Odpadów Wydobywczych, dat kolejnych etapów podnoszenia zapór między 1977 a 2017 rokiem oraz roku wysiedlenia Pielgrzymowa. Każda z tych dat leży pewnie w dokumentach KGHM albo w archiwum gminy; jeśli którąś znasz ze źródłem, napisz w komentarzu.