Kościół w Jaczowie ma gotyckie sklepienie sieciowe i krzyż pokutny z 1604 roku w murze

Przy furcie w kamiennym murze wokół kościoła w Jaczowie tkwi kamienny krzyż pokutny. Gmina Jerzmanowa podaje przy nim konkretną datę: 24 października 1604 roku. Za murem stoi ceglana wieża z zegarem, a za nią kościół Apostołów Szymona i Judy Tadeusza, który gmina nazywa swoim najcenniejszym zabytkiem.

Najpierw wieś, potem kościół

Jaczów pojawia się w dokumentach na przełomie XIII i XIV wieku, w zapisach z lat 1290 (Jaczov), 1291 (Jazsowe), 1297 i 1300. Kościół wzmiankowano już w 1291 roku. Wyraźnie większe niż gdzie indziej skupiska śladów wczesnego osadnictwa znaleziono w bezpośrednim otoczeniu Głogowa, głównie w Jaczowie. W 1937 roku władze III Rzeszy zamieniły nazwę Jaetschau na Friedenshagen; polskie brzmienie wróciło po 1945 roku. Dziś wieś ma około 1,9 tysiąca mieszkańców (1 917 w spisie z 2021 roku) i razem z Jerzmanową należy do najstarszych i największych miejscowości gminy, o której więcej w zestawieniu trzynastu wsi gminy Jerzmanowa.

Bryła

Karta Narodowego Instytutu Dziedzictwa datuje obecną budowlę na drugą połowę XVI wieku; wzniesiono ją, wykorzystując relikty starszej świątyni. Jest ceglana, oskarpowana, ma masywną wieżę od zachodu i zakrystię od północy, nakrytą sklepieniem kolebkowym. W środku jest jedna nawa ze sklepieniem sieciowym, a dwuprzęsłowe, prosto zamknięte prezbiterium ma sklepienie krzyżowo-żebrowe. Kościół restaurowano w XVIII wieku, potem remontowano w latach 1872 i 1931, a w 2002 roku odnowiono ołtarz główny.

Od lat sześćdziesiątych XVI wieku w okolicy szybko rozwijał się luteranizm, zwłaszcza w Jaczowie. Katolicyzm odzyskiwał znaczenie dopiero po wojnie trzydziestoletniej.

Wnętrze

Ołtarz główny jest regencyjny, z drugiej ćwierci XVIII wieku. Starsza od niego jest kamienna, gotycka chrzcielnica w kształcie kielicha, a gmina wymienia też gotyckie kamienne rzeźby z drugiej połowy XV wieku. W kościele są dwa grobowce: proboszcza Caspara Sartoriusa z 1692 roku i Franza Josepha Lercha, zmarłego w 1758 roku.

Mur i krzyż

W 1931 roku głogowski rzeźbiarz wykonał drewniane figury obu patronów, ustawione we wnękach muru cmentarnego. Rejestr zabytków obejmuje kościół (wpis z 15 marca 1961 roku), a osobno szesnastowieczną kostnicę i dziewiętnastowieczną kuźnię we wsi. Krzyża przy furcie rejestr osobno nie wymienia. Skąd się wziął i kogo upamiętnia, strona gminy nie mówi; podaje tylko dzień, miesiąc i rok.

Jaczów zapisał się też w historii wojskowej regionu: tutaj w 1814 roku Francuzi podpisali kapitulację twierdzy głogowskiej.