Brzeg Głogowski nad Odrą ma pałac Herbersteinów na skarpie i kościół z romańskimi murami

Nazwa Brzegu Głogowskiego nie kryje zagadki: wieś zapisana w 1222 roku jako Breg wzięła ją od brzegu rzeki. I rzeczywiście stoi nad Odrą, na jej lewym brzegu, w Pradolinie Głogowskiej, szesnaście kilometrów na zachód od Głogowa. W 1305 roku pisano ją Brega albo Brseger, po niemiecku Brieg.

Pod kościołem Bożego Ciała

Spacer zaczynamy od kościoła, bo jest najstarszy. Zbudowano go w drugiej połowie XIII wieku z kamienia i cegły, a pierwsze udokumentowane wzmianki o nim pochodzą z 1319 roku. Romańskie mury nawy są jeszcze trzynastowieczne, wieża z pierwszej połowy XIV wieku; rejestr zabytków notuje też przebudowy z XVI-XVIII wieku. Kościół jest w rejestrze od 14 marca 1962 roku, razem z cmentarzem wokół niego.

Obok stoi plebania z początku XIX wieku, także wpisana do rejestru. Przed wojną wieś była w większości protestancka: w 1929 roku mieszkało tu 553 protestantów i 76 katolików.

Na skarpie nad łąkami

Pałac stoi na wzgórzu, które stromo opada na łąki nadodrzańskie. Najstarsza była tu średniowieczna rezydencja rycerska, wzmiankowana w tym samym 1319 roku co kościół. W połowie XVI wieku ród von Glaubitz postawił renesansowy dwór. W latach 1671-1685 przebudowano go w okazały barokowy pałac dla Johanna Bernharda zu Herbersteina. Kolejne przebudowy przyszły w 1866 roku i na początku XX wieku.

Zespół pałacowy wpisano do rejestru zabytków 14 marca 1961 roku, park 6 maja 1980. W parku, niedaleko wschodniego wejścia, leży zniszczony grobowiec Daniela von Rytz.

Stan pałacu

Zdjęcie na okładce, zrobione w czerwcu 2014 roku, pokazuje elewację od strony parku: odpadający tynk, okna parteru zabite deskami, trawa po kolana. W 2020 roku turystyczny blog Grupa Biwakowa opisał pałac jako opuszczony i dodał, że niedawno kupiła go osoba prywatna. Nowszego opisu stanu i nazwiska właściciela nie udało się nam odnaleźć. To teren prywatny, więc pałac ogląda się z zewnątrz.

Brzeg Głogowski ma szkołę podstawową, do której chodzą też dzieci z sąsiedniej Czernej. Wieś należy do gminy Żukowice, tej samej, w której leży Nielubia ze swoją nazwą od imienia Nielub. Kto przyjechał z Głogowa, może wracać przez miasto i zajrzeć na bulwar nad Odrą.