Gmina Prochowice od Lisowic po Cichobórz, czyli wsie od 875 do 26 mieszkańców między Kaczawą a Odrą

Wschodnią granicę gminy Prochowice wyznacza Odra, południową tory z Legnicy do Wrocławia. Pomiędzy leży 103 km kw. i 13 miejscowości: miasto oraz 12 sołectw. Na koniec 2025 roku gmina liczyła 6 834 stałych mieszkańców, z czego 3 303 w samych Prochowicach i 3 531 we wsiach. Do Legnicy jest stąd 18 km, do Wrocławia 51 km. Lasy zajmują 32,11 proc. powierzchni, użytki rolne 55,22 proc.

Kolejność wsi niżej idzie od największej do najmniejszej, według liczb gminy z 31 grudnia 2025 roku.

Trzynaście miejscowości po kolei

1. Prochowice, 3 303 mieszkańców. Miasto nad Kaczawą z zamkiem, o którym piszemy osobno.
2. Lisowice, 875. Największa wieś gminy. Stoi tu kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny z 1855 roku, zaprojektowany przez Friedricha Augusta Stuelera, oraz dwór w formie pałacyku w stylu neoklasycyzmu i neogotyku, z parkiem krajobrazowym. Gmina datuje dwór na koniec XIX wieku z zastrzeżeniem, że data nie jest pewna.
3. Kawice, 466. Kościół, który gmina ostrożnie datuje na XIV wiek, przebudowany w 1746 i 1829 roku, z chrzcielnicą z połowy XVI wieku.
4. Golanka Dolna, 400. Kościół Najświętszej Marii Panny, którego powstanie gmina datuje na XV wiek. W XVII wieku go przebudowano, około 1755 roku rozbudowano. W środku jest barokowa ambona z końca XVII wieku, a w przyporze tkwi łaciński krzyż pokutny.
5. Mierzowice, 356. Przy wsi leży użytek ekologiczny Korytarz Ekologiczny Mierzowice o powierzchni 155,25 ha, utworzony rozporządzeniem Wojewody Legnickiego z 31 maja 1996 roku. Na południe od wsi jest też rezerwat Brekinia, opisany niżej.
6. Szczedrzykowice, 331. Eklektyczny pałac na planie podkowy, wzniesiony w 1885 roku. Budowniczowie próbowali nadać mu cechy renesansu. Otacza go park naturalistyczny.
7. Kwiatkowice, 315. Kościół św. Jadwigi z połowy XVIII wieku, w konstrukcji szachulcowej, z barokowym ołtarzem z początku XVIII wieku.
8. Rogów Legnicki, 286.
9. Dąbie, 210.
10. Motyczyn, 99.
11. Gromadzyń, 84. Koło wsi leży obszar Natura 2000 Irysowy Zagon, 38,83 ha.
12. Szczedrzykowice Stacja, 83. Osada przy stacji Szczedrzykowice na linii kolejowej nr 275 z Wrocławia. Stacja działa od 1844 roku, a Urząd Transportu Kolejowego liczył tu w 2022 roku od 100 do 149 pasażerów na dobę.
13. Cichobórz, 26. Najmniejsza miejscowość gminy.

Stacja w Szczedrzykowicach ma znaczenie praktyczne, bo do samych Prochowic pociągi pasażerskie nie kursują od 1991 roku.

Lisowice z gminy Prochowice to nie Lisowice od smoka

Kto wpisze w wyszukiwarkę "Lisowice", trafi głównie na dinozaury i wielkie dicynodonty. Te skamieniałości pochodzą jednak z iłowni Lipie Śląskie w Lisowicach koło Lublińca, w województwie śląskim. W Polsce jest kilka wsi o tej nazwie, a ta z gminy Prochowice nie ma ze stanowiskiem paleontologicznym nic wspólnego. Jej atrakcją jest kościół Stuelera i park przy pałacyku.

Odra i rezerwaty

Odra wyznacza wschodnią granicę gminy. W gminie leży 12,7 km kw. Obszaru Chronionego Krajobrazu Dolina Odry. Rezerwaty są dwa, razem 81,57 ha, czyli 0,79 proc. powierzchni gminy:

1. Łęg Korea, 79,29 ha według gminy (Nadleśnictwo Legnica podaje 79,27 ha), utworzony w 2001 roku we wschodniej części gminy przy ujściu Kaczawy do Odry. Więcej o łęgach nad ujściem Kaczawy jest we wpisie o gminie Ścinawa.
2. Brekinia, 2,28 ha według gminy (Nadleśnictwo podaje 2,29 ha), utworzony 31 grudnia 1993 roku na południe od Mierzowic. To niewielki lasek dębowo-lipowo-grabowy, w którym rośnie jarząb brekinia, od którego rezerwat wziął nazwę, a w runie rosną pokaźne połacie konwalii majowej.

Do tego dwa użytki ekologiczne o łącznej powierzchni 160,94 ha: wspomniany korytarz w Mierzowicach i Torfowisko Szczytniki.

Z kim gmina graniczy

Sąsiadami są gminy Ścinawa, Wołów, Malczyce, Ruja, Kunice i gmina wiejska Lubin. Teren leży niemal płasko, od 95 do 142 metrów nad poziomem morza. O miejscach nad jeziorami po sąsiedzku, w gminie Kunice, piszemy we wpisie o gminie Kunice.

Liczby mieszkańców podajemy z ewidencji gminy według stałego meldunku. Dane GUS dla wsi wychodzą z opóźnieniem i mogą się różnić od tych z ewidencji.