Miasto Prochowice w siedmiu pytaniach, od monopolu na sól po kolej z 1898 roku

Prochowice dostały prawa miejskie w 1280 roku, a książę Bolko I Świdnicki potwierdził je w 1293 roku. Od 1374 do 1814 roku miasto miało monopol na handel solą w swoim okręgu, czyli przez 440 lat. Te daty podaje strona gminy i powtarzają je regionalne opracowania; dokumentu lokacyjnego żadne z nich nie przytacza.

Dzieje miasta najłatwiej opowiedzieć pytaniami, które przychodzą do głowy na Rynku przed ratuszem.

Skąd się wzięło miasto nad Kaczawą?

Osada miała kościół już w 1217 roku. Jej właścicielem był palatyn legnicki Iko, dworzanin księcia Bolesława Rogatki, a po nim syn Miron i wnuk Stefan. Miasto stanęło na rozwidleniu dwóch szlaków: z Wrocławia do Głogowa i z Wrocławia do Zgorzelca. Ten węzeł dróg tłumaczy i bogactwo, i kłopoty Prochowic przez następne stulecia.

Strona gminy podaje, że w 1383 roku kasztelan Piotr z Prochowic sprzedał miejscowość księciu legnickiemu Ruprechtowi, a ten w 1400 roku przekazał dobra rodowi Zedlitzów. Hasło Wikipedii o zamku datuje tę sprzedaż na 1398 rok; obie wersje zestawia kalendarium zamku.

Na czym zarabiano, zanim przyszła kolej?

Na soli. Monopol oznaczał, że w okręgu miasta solą handlowali tylko prochowiccy kupcy. Gmina pisze, że w XIV wieku Prochowice były "miasteczkiem dość zamożnym". Na początku następnego stulecia stał już murowany ratusz, wzmiankowany w 1424 roku, i murowany kościół św. Andrzeja, zbudowany dwa lata później.

W 1910 roku, już po końcu monopolu, w mieście działały dwa browary, dwie gorzelnie, dwie garbarnie, cegielnia, młyn i fabryka konserw, a do tego hotele, kawiarnie i restauracje.

Kiedy zbudowano mury i ile miały bram?

Mury powstały w latach 1430-1450, po najeździe husytów. Wikipedia datuje najazd na 11 października 1428 roku. Husyci splądrowali i spalili domy oraz kościoły, a według Dolnośląskości zniszczyli wtedy kościół św. Anny, który już się nie podniósł.

Przewodnik na polska-org.pl wymienia cztery: Legnicką, Głogowską, Wrocławską i Nową, zwaną też Wołowską, przebitą w XVI wieku. Wikipedia dolicza do nich piąte wejście, furtę browarną. Mury rozebrano w czasie wojen napoleońskich, według polska-org.pl w latach 1813-1830. Ich resztki stoją przy ulicach Zakątnej i Podwale.

Co niszczyło miasto najbardziej?

Ogień i zaraza. Daty zależą od źródła. Strona gminy wymienia pożary z lat 1642-1649, w czasie wojny trzydziestoletniej, i epidemię cholery w 1658 roku, która trwała prawie miesiąc. Dolnośląskość pisze o 28-dniowej epidemii w 1568 roku, o wkroczeniu Szwedów w 1632 roku i o pożarze w 1683 roku. Obie listy mogą być prawdziwe naraz, bo miasto paliło się wielokrotnie, ale bez kronik nie da się ich złożyć w jedną.

Pewniejszy jest pożar z 1769 roku. W odbudowie pomógł Fryderyk II, który przejeżdżał wtedy przez Prochowice w drodze z Wrocławia do Głogowa. Po odbudowie miasto było w całości murowane i dostało kanał chroniący przed wylewami Kaczawy. W 1784 roku zbudowano pierwsze wodociągi.

Ilu żołnierzy przeszło przez Prochowice w wojnach napoleońskich?

Kroniki cytowane przez gminę mówią o około 75 tysiącach żołnierzy w latach 1806-1808. W 1813 roku stacjonowało ich w mieście prawie 10 tysięcy, a dla wojska przygotowano ponad tysiąc baraków. Przy niespełna tysiącu mieszkańców to była armia kilkanaście razy większa od miasta: w 1780 roku Prochowice liczyły 731 osób.

Kiedy Prochowice dostały kolej i dlaczego jej nie ma?

Linia z Legnicy przez Prochowice do Ścinawy, a dalej do Rawicza, ruszyła 5 lutego 1898 roku jako prywatna Kolej Legnicko-Rawicka. W 1906 roku miasto miało już elektrownię. Pasażerowie przestali tędy jeździć w 1991 roku. Dziś po dawnym nasypie w stronę Ścinawy prowadzi ścieżka rowerowa, otwarta po stronie Prochowic w marcu 2024 roku.

Co przyniósł rok 1945?

O miasto walczono. Oddziały radzieckie zajęły je 30 stycznia, Niemcy je odbili, a ostatecznie zdobyto je 8 lutego. Dotychczasowych mieszkańców wysiedlono do Niemiec, a w ich miejsce przyjechali repatrianci z ziem wschodnich. Polska nazwa i jej poprzedniczki to temat wpisu o Parchwitz.