Kościół w Chocianowie na rynku, czyli św. Józefa Robotnika. Dawna świątynia ewangelików z dzwonem z 1767 roku

Kościół św. Józefa Robotnika stoi na środku placu Wolności, dawnego rynku Chocianowa. Do 1945 roku był świątynią ewangelicką, katolicy przejęli go w 1947 roku. Ma okrągłą wieżę od zachodu z dzwonem z 1767 roku i mechanizmem zegara z 1880 roku, a we wnętrzu renesansową chrzcielnicę z 1585 roku. Dziś jest kościołem pomocniczym parafii Wniebowzięcia NMP.

Jak właściwie nazywa się ten kościół?

Św. Józefa Robotnika. Pod tym wezwaniem zna go parafia, a w rejestrze zabytków figuruje jako "kościół pomocniczy pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, ob. pw. św. Józefa Robotnika", czyli z dawnym wezwaniem na pierwszym miejscu i obecnym po skrócie "ob.". Wezwanie św. Józefa Oblubieńca, które podaje m.in. hasło o mieście w Wikipedii i opracowanie Pałaców Śląska, nie zgadza się ani z parafią, ani z rejestrem. Wpis do rejestru ma datę 27 stycznia 1966 roku i numer A/1459/1509.

Skąd na rynku kościół, a nie ratusz?

Pierwsza wiadomość o świątyni w tym miejscu pochodzi z 1478 roku i dotyczy kaplicy zwanej kaplicą Dornheimów. Rycerze von Dornheim dostali Chocianów w lenno w 1444 roku. Lokalny historyk opisuje ją jako niewielką świątynię, którą wiąże z parafią w Trzebnicach. W 1524 roku przejęli ją ewangelicy.

Parafia ma własną wersję początków: obecny kościół miał powstać w XVI wieku z przebudowanego ratusza miejskiego. Lokalne opracowanie na cosanow.pl prowadzi tę historię od kaplicy, nie od ratusza.

Ile lat ma kościół?

Na to pytanie każde źródło odpowiada inaczej. Lokalne opracowanie historii kościoła na cosanow.pl podaje, że w 1595 roku na miejscu kaplicy wybudowano murowany kościół. Parafia mówi o XVI wieku, Wikipedia o budowli barokowej wzniesionej około 1680 roku, a karta zabytku w bazie Narodowego Instytutu Dziedzictwa o XVIII wieku.

Te daty da się częściowo pogodzić, bo kościół kilka razy odbudowywano. W 1702 roku podwyższono wieżę i zwieńczono ją nową kopułą (prace prowadził Christoph Kugler z Rokitek). 30 października 1746 roku pożar strawił większą część miasta razem z kościołem i szkołą. Odbudowę zaczął w lutym 1747 roku mistrz Liebelt z Legnicy, a wieżę bez dzwonów i zegara odbudowano dopiero w 1766 roku. Restaurację z lat 1865-1866 Wikipedia wymienia osobno.

Co jest w środku i na wieży?

Najstarsze są renesansowa chrzcielnica z 1585 roku, ufundowana przez Jakuba Schoenaicha, i całopostaciowy nagrobek z 1584 roku. Chrzcielnica mogła stać jeszcze w kaplicy Dornheimów.

W 2010 roku na wieży wisiał jeden dzwon, ufundowany przez Joanna Gescheidta w 1767 roku. Odlano go razem z drugim w ludwisarni urządzonej w młynie przy drodze do Lubina. Mechanizm zegara wykonała w 1880 roku fabryka Eppner & Co w Srebrnej Górze, wtedy Silbergu; opis z 2010 roku nazywa go istniejącym do dziś. Na fasadzie południowej jest zegar słoneczny.

Kościół stoi na planie krzyża greckiego, z prezbiterium na planie prostokąta i okrągłą wieżą od strony zachodniej.

Kiedy kościół dostał dzisiejszy wygląd?

W 1926 roku kościół przebudowano w duchu neobaroku, z projektem architekta Graua z Wrocławia. Po wojnie, w 1947 roku, przejęli go katolicy i na przełomie lat 40. i 50. dostosowali wnętrze. W 1958 roku odmalowano wnętrze, a w 1988 roku rozebrano główny ołtarz i postawiono nowy, z drewnianą figurą patrona.

Nową elewację i nowe pokrycie dachu kościół dostał w 2008 roku, przy rewitalizacji rynku.

Gdzie jest drugi kościół w Chocianowie?

Przy ulicy Głogowskiej. To kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, zbudowany w 1866 roku, kiedy erygowano parafię katolicką wydzieloną z parafii w Sobinie. Rano odprawia się tam msze w dni powszednie.

Z rynku łatwo dojść do parku, w którym stoi pałac w Chocianowie, dawna siedziba rodów, które przez wieki trzymały miasto. Jak Chocianów zdobywał i tracił prawa miejskie, opowiada wpis o Kotzenau. Podobną drogę od świątyni ewangelickiej do katolickiej przeszedł kościół Wniebowzięcia NMP w Przemkowie.