Czy Żelazny Most jest drugim największym zbiornikiem odpadów na świecie? Sprawdziliśmy, kto tak mówi

Wpisz w wyszukiwarkę nazwę zbiornika i szybko trafisz na zdanie: drugi największy na świecie. Powtarza je wiele stron, zwykle bez podania, skąd je wzięły. Postanowiliśmy sprawdzić, skąd się wzięło i czy ma pokrycie w liczbach. Krótka odpowiedź: nie znaleźliśmy źródła, które podawałoby taki ranking, a jedyne zestawienie, jakie da się przeczytać, nie wymienia Żelaznego Mostu wcale.

Co mówią źródła, które da się przeczytać

Norweski Instytut Geotechniczny, który prowadzi stronę projektu o obiekcie, pisze: zapora otaczająca zbiornik jest największa w Europie i jedną z największych na świecie. Portal Polski Przemysł używa tej samej formuły, jeden z największych na świecie, i dodaje, że po rozbudowie obiekt zajmuje 2 189 hektarów (1 580 przed rozbudową plus 609 hektarów Kwatery Południowej) i mieści 876 milionów metrów sześciennych (Wikipedia podaje po rozbudowie 950 milionów; obie liczby stoją w źródłach bez wyjaśnienia różnicy). Wikipedia i strona gminy Rudna mówią o największym w Europie. Żadne z tych źródeł nie pisze "drugi na świecie" i żadne nie podaje listy, z którą Żelazny Most miałby być porównany.

Fraza o drugim miejscu pojawia się w tekstach, które nie podają, skąd ją wzięły. Bez rankingu z nazwanym kryterium nie da się jej ani potwierdzić, ani obalić, więc do tego wpisu nie wchodzi.

Syncrude, czyli test jednym porównaniem

W kanadyjskiej Albercie, przy kopalni piasków roponośnych, leży zbiornik odpadów Syncrude Mildred Lake. Według amerykańskiego serwisu KETOS zajmuje około 6 500 akrów, czyli około 2 630 hektarów. To więcej niż 2 189 hektarów Żelaznego Mostu po rozbudowie. Zaporę Syncrude angielska Wikipedia opisywała w 2001 roku jako największą budowlę ziemną świata pod względem objętości użytego materiału, z zastrzeżeniem, że sama objętość jest podawana w czterech wariantach, od 240 do 720 milionów metrów sześciennych; zapora ma 18,2 kilometra długości i od 41 do 88 metrów wysokości, stan z 2001 roku.

Co z tego wynika: pod względem powierzchni Syncrude jest większy, więc Żelazny Most pierwszy na świecie nie jest. Pozostałe obiekty z listy KETOS pięciu największych zbiorników świata (Samarco w Brazylii ponad 1 500 akrów, New Cornelia w Stanach Zjednoczonych około 1 200, Olympic Dam w Australii około 1 000, Ok Tedi w Papui-Nowej Gwinei bez liczby) są od niego mniejsze, a sama lista Żelaznego Mostu nie zawiera. Gdyby wpisać go na tę listę, wyszłoby drugie miejsce po powierzchni, ale to nasz rachunek na pięciu obiektach wybranych przez jeden serwis, nie ranking; lista nie obejmuje na przykład zbiorników w Chinach, Chile czy Kazachstanie, których nikt w tym zestawieniu nie policzył. Jeśli kryterium jest objętość odpadów albo długość zapory, wynik może być jeszcze inny.

Co jest pewne

1. Największy w Europie: tak mówią Norweski Instytut Geotechniczny, Wikipedia i gmina Rudna. To zdanie ma pokrycie i można je powtarzać.
2. Jeden z największych na świecie: tak mówią instytut i Polski Przemysł. Też ma pokrycie.
3. Drugi na świecie: bez źródła, które by to policzyło. Da się to obronić na jednej pięcioelementowej liście, nie na świecie.

Liczby o samym obiekcie, 20 kilometrów zapór, 54 do 76 metrów wysokości w 2021 roku, plan 114 metrów w 2037, są we wpisie o zaporach; porównanie z rezerwatem Dalkowskie Jary, dla skali, w pierwszym wpisie o Żelaznym Moście.

Czego nie sprawdziliśmy

Globalnego portalu zapór odpadowych prowadzonego przez GRID-Arendal, w którym obiekt mógłby figurować z własnymi liczbami. Gdy go przeczytamy, dopiszemy wynik z datą.