Zabytki gminy Kunice od XIV do XX wieku. Cztery kościoły i dwa dwory w kalendarium

Trzynaście wsi gminy Kunice ma w rejestrze zabytków cztery kościoły i dwa dwory. Ułożyliśmy je w kalendarium, od najstarszych murów z XIV wieku po wpisy do rejestru i odbudowę po pożarze w XX wieku. Kalendarium obejmuje Rosochatą, Miłogostowice, Kunice i Bieniowice; kościół w Grzybianach ma własny portret.

XIV wiek

Rosochata, kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Gotycki, z XIV wieku, jednonawowy z węższym prezbiterium i wieżą od zachodu. W prezbiterium zachowały się sklepienia krzyżowo-żebrowe, portale i maswerki w oknach. To najstarsze mury w gminie, jakie udało się nam datować źródłem.

Kunice, kościół (dziś Najświętszego Serca Pana Jezusa). Wzmiankowany w 1318 roku, tym samym, w którym po raz pierwszy zapisano nazwę wsi. Wikipedia pisze, że obecny budynek zbudowano w XIV wieku, a strona gminy, że około 1500 roku. Żadne z dwóch źródeł nie tłumaczy tej różnicy dwóch stuleci, a o wieży mówią odwrotnie: gmina, że jest gotycka i do niej dobudowano barokową nawę, Wikipedia, że wieżę dobudowano około 1755 roku; o tym niżej.

XV wiek

Miłogostowice, kościół filialny św. Stanisława. Wzniesiony w XV wieku, murowany z kamienia i cegły, częściowo w konstrukcji ryglowej, jednonawowy, z wieżą od zachodu. W środku gotyckie kamienne sakramentarium z kratą, czyli ścienna szafka na Najświętszy Sakrament.

XVI wiek

1517: przebudowa kościoła w Rosochatej. Od początku XVI wieku do 1650 roku kościół należał do ewangelików.

1524: renesansowa chrzcielnica w Rosochatej.

1558: kominek z piaskowca w piwnicy dworu w Kunicach. Sam dwór, w centrum wsi na brzegu Jeziora Kunickiego, pochodzi z XVI wieku; kominek jest jedynym elementem dworu z dokładnym rokiem w źródle. Budynek jest dwukondygnacyjny, podpiwniczony, na rzucie prostokąta, nakryty dachem mansardowym.

1589: epitafium Hansa von Schweinitz i Magdaleny von Stosch w kościele w Rosochatej, dzieło rzeźbiarza Caspra Bergera z Legnicy. Portal polska-org.pl nazywa je potężnym; obok wiszą inne renesansowe i manierystyczne epitafia i nagrobki, a kilka płyt nagrobnych jest wmurowanych w zewnętrzne ściany.

W XVI wieku powstał też dwór w Rosochatej, rozbudowany w XVIII wieku.

XVII wiek

Początek stulecia: manierystyczna ambona w Rosochatej.

1645: pożar kościoła w Rosochatej w czasie wojny trzydziestoletniej. Odbudowa około 1650 roku; wtedy też kościół wrócił do katolików.

1658: dzwon na wieży w Miłogostowicach. Ołtarz i ambona, drewniane, są późnorenesansowe; dokładnej daty źródło nie podaje.

Dwór w Kunicach przebudowano w XVII wieku w stylu wczesnobarokowym.

XVIII wiek

1738: mszał ze sztychami Bartłomieja Strachowskiego, w oprawie z XIX wieku, przechowywany w zakrystii w Miłogostowicach.

Około 1755: przebudowa kościoła w Kunicach. Strona gminy pisze, że do zachowanej gotyckiej wieży dobudowano barokowy korpus nawy z łącznikiem; Wikipedia odwrotnie, że około 1755 roku dobudowano wieżę, a korpus główny powstał w XVIII wieku. Zgodne są w tym, co widać: kamienna wieża, czworokątna u dołu i ośmiokątna u góry, oraz ceglana nawa.

1788: pożar kościoła w Kunicach i odbudowa. Datę pożaru podaje wyłącznie Wikipedia; strona gminy mówi ogólnie o restauracjach w XIX i XX wieku.

W XVIII wieku dwór w Kunicach należał do Marianny Eleonory von Stange. Dwór w Rosochatej został w tym stuleciu rozbudowany, a kościół w Miłogostowicach przebudowany. Na przełomie XVIII i XIX wieku dwór w Kunicach zmodernizowano jeszcze raz.

XIX wiek

1835: rozbudowa kościoła w Kunicach.

1859: Bieniowice, nowy kościół. Wieś miała kościół wzmiankowany już w XIII wieku, ale to, co stoi dziś, zbudowali ewangelicy w 1859 roku w stylu neogotyckim: plan prostokąta z wielobocznie zamkniętym prezbiterium, wieża na osi fasady ze strzelistym hełmem, w środku hala z drewnianą emporą obiegającą trzy strony i sklepieniem krzyżowo-żebrowym w prezbiterium. Dziś to kościół parafialny Zwiastowania Pańskiego. Karta obiektu na zabytek.pl potwierdza wpis do rejestru, ale nie podaje numeru ani daty, a innego wykazu z tym numerem brak.

1912 i XX wiek

1912: gruntowna przebudowa dworu w Rosochatej. Po drugiej wojnie światowej mieściło się w nim przedszkole, dziś biuro gospodarstwa rolnego; do zespołu należą obora ze stodołą, druga stodoła i spichlerz.

1923-1945: dworem w Kunicach zarządza rodzina von Kreis. To dane z bloga krajoznawczego Nieustanne wędrowanie, potwierdzone w części (von Stange w XVIII wieku) przez serwis Polskie Zabytki; nazwisk von Pusch i von Kreis drugim źródłem nie potwierdziliśmy.

1961: 31 sierpnia kościół w Kunicach wpisano do rejestru zabytków pod numerem A/2187/930. W tym samym roku restaurowano kościół w Rosochatej.

1965: restauracja kościoła w Miłogostowicach.

1986: 26 czerwca zespół dworski w Kunicach wpisano do rejestru pod numerem 717/L.

1989: pożar niszczy wnętrze kościoła w Kunicach. Odbudowa w 1993 roku; wyposażenie jest dziś w większości współczesne, zachowały się płyty nagrobne i epitafia z XVI-XVIII wieku.

Co widać dziś

Kościoły w Rosochatej, Miłogostowicach, Kunicach i Bieniowicach są czynne; kościół w Kunicach jest parafialny, w dekanacie Prochowice. Dwór w Kunicach jest ogrodzony siatką i w remoncie, z planem hotelu ze spa nad jeziorem; oglądać można go z drogi. Dwór w Rosochatej jest biurem gospodarstwa i też stoi za ogrodzeniem. Numery rejestru dla kościołów w Miłogostowicach i Bieniowicach oraz dworu w Rosochatej pozostają bez odpowiedzi: karty tych obiektów na zabytek.pl są puste. Jeśli masz numery pod ręką, napisz w komentarzu.