Stopnie górnicze od górnika III stopnia do generalnego dyrektora górnictwa i kto je nadaje pracownikom kopalń

Stopnie górnicze to honorowe wyróżnienia pracowników górnictwa, ustalone ustawą z 14 lutego 2003 roku. Jest ich siedem grup, od górnika po generalnego dyrektora górnictwa, a w większości grup są po trzy stopnie, gdzie I stopień jest najwyższy. Stopień daje prawo noszenia munduru górniczego z odznakami, więc w Zagłębiu Miedziowym najłatwiej zobaczyć go na Barbórce.

Siedem grup, od najwyższej

Ustawa wymienia je w tej kolejności:

1. Generalny dyrektor górnictwa.
2. Generalny dyrektor górniczy, I, II i III stopnia.
3. Generalny honorowy dyrektor górniczy.
4. Dyrektor górniczy, I, II i III stopnia.
5. Inżynier górniczy, I, II i III stopnia.
6. Technik górniczy, I, II i III stopnia.
7. Górnik, I, II i III stopnia.

Od wykształcenia zależy, do której grupy można trafić. Stopnie generalnego dyrektora górniczego, dyrektora górniczego i inżyniera górniczego wymagają wyższego wykształcenia, technika górniczego średniego albo średniego branżowego, a górnika kwalifikacji górniczych. Generalnego honorowego dyrektora górniczego nadaje się za szczególne zasługi w dziedzinie górnictwa.

Kto nadaje stopień

Pracownik nie składa wniosku sam. Robi to kierownik jednostki działającej w górnictwie, na przykład zakładu górniczego. Dalej droga zależy od stopnia:

1. Stopnie górnika, technika i inżyniera górniczego nadaje sam kierownik jednostki.
2. Dyrektora górniczego, generalnego dyrektora górniczego i generalnego honorowego dyrektora górniczego nadaje minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi, na wniosek kierownika jednostki.
3. Stopień generalnego dyrektora górnictwa przysługuje osobom kierującym sprawami górnictwa w administracji rządowej, między innymi Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego i Głównemu Geologowi Kraju, a nadaje go Prezes Rady Ministrów.

Wniosek musi zawierać przebieg pracy w górnictwie, dotychczasowy stopień i uzasadnienie. Stopień nadaje się przez wręczenie dyplomu z nazwą organu, numerem i datą. Stracić go można tylko po prawomocnym orzeczeniu pozbawienia praw publicznych.

Jak poznać stopień na mundurze

Stopień nosi się na rękawach galowej kurtki, między łokciem a ramieniem. Rozporządzenie z 29 września 2003 roku opisuje to tak: każdy stopień ma swój wzór złotej borty i metalowe rozetki z wytłoczonym perlikiem i żelazkiem. W grupie I stopień ma trzy rozetki, II stopień dwie, III stopień jedną. Generalny dyrektor górnictwa ma cztery rozetki na bortach haftowanych złotą nicią, a generalny honorowy dyrektor górniczy bortę generalską bez rozetek.

Drugi znak widać z daleka, na czaku. Pióropusz jest zielony dla generalnego dyrektora górnictwa i generalnych dyrektorów górniczych, biały dla dyrektorów, inżynierów i techników górniczych, a czarny dla górników. Wszystkie elementy stroju, z czakiem, kurtką i szpadą, opisuje wpis o tym, jak wygląda mundur górniczy.

Co daje stopień

Według ustawy osoba ze stopniem górniczym ma prawo nosić uroczysty mundur górniczy z odznakami stopnia i przyznaną honorową szpadą oraz mundur służbowy. Jednostka, która wystąpiła o nadanie stopnia, może sfinansować do 67 procent kosztów munduru, płaszcza i czaka, nie częściej niż raz na 7 lat.

Honorowa szpada to osobne wyróżnienie

Szpada nie jest częścią stopnia. Przyznaje ją kierownik jednostki działającej w górnictwie. Na akademii barbórkowej KGHM w 2025 roku w Głogowie honorowe szpady górnicze otrzymało 30 pracowników kopalń. Jak wygląda ten dzień od strony pracownika, opisujemy przy święcie górników w KGHM.

Mundur nakazany już w XVIII wieku

Obowiązek noszenia munduru nie jest nowy. Na okładce jest dokument z przełomu XVIII i XIX wieku, ze zbiorów Archiwum Głównego Akt Dawnych: nakaz noszenia i opis mundurów górniczych i hutniczych podpisany przez hrabiego Fryderyka Wilhelma Redena, który stał na czele Wyższego Urzędu Górniczego we Wrocławiu. Daty i miejsca tegorocznych uroczystości w Zagłębiu zbiera tekst kiedy jest Barbórka.