Spacer po Rynku w Chojnowie, jednym z najdłuższych placów na Śląsku, aż do ratusza, który stoi gdzie indziej

Rynek w Chojnowie nie jest kwadratem. To wydłużony trójkąt o wymiarach około 60 na 300 metrów, jeden z najdłuższych placów na Śląsku, powstały z rozszerzenia drogi handlowej, która szła tędy z Wrocławia na zachód. Na jego ostrym, wschodnim końcu stoi kościół, na przeciwnym, za zabudową, zamek. Spacer zaczynamy od kościoła i idziemy w stronę zamku, bo tak biegła dawna Wysoka Droga.

Ostry koniec: kościół

Od strony wschodniej plac zamyka fara św. Apostołów Piotra i Pawła z masywną kwadratową wieżą w północno-zachodnim narożniku i renesansową attyką pod hełmem. Do 1818 roku między kościołem a placem był cmentarz; po jego likwidacji kościół "połączył się z rynkiem", jak pisze tablica dziejów parafii. O kościele, jego epitafiach i organach mamy osobny wpis, tu tylko punkt startu. Stąd plac otwiera się na zachód i widać całą jego długość.

Środek: fontanna tam, gdzie stał ratusz

Do 1875 roku pośrodku Rynku stał ratusz. 7 marca tego roku zawaliła się jego wieża, pod gruzami zginęła jedna z mieszkanek, a budynek rozebrano. Zdjęcie ludzi zgromadzonych wokół gruzów jest okładką naszego wpisu o historii miasta. W 1882 roku w miejscu dawnego ratusza stanęła, jak notuje kalendarium, "monumentalna fontanna". Fontanna z figurą tkacza stoi tam do dziś. Tkacz nie jest tu przypadkowy: cech tkaczy jest poświadczony w Chojnowie od 1332 roku, a sukiennicy byli jednym z zamożniejszych cechów miasta.

Pierzeje: kamienica Schrama

Zabudowa placu to mieszanina odnowionych kamienic i powojennych bloków. Z 1544 roku pochodzi renesansowa kamienica Hansa Schrama, którą kalendarium miasta wymienia jako zachowaną do dziś. Leksykon Uniwersytetu w Oldenburgu dodaje, że starówka Chojnowa ma niewiele budynków sprzed XVIII wieku, między innymi średniowieczny dom kupiecki, jeden dom renesansowy i barokowy pałacyk. Sześć wielkich pożarów miasta, o których piszemy w historii Chojnowa, zrobiło swoje.

Skręt w bok: Baszta Tkaczy

Z Rynku schodzimy w ulicę Tkacką, wzmiankowaną po raz pierwszy w 1398 roku. Baszta Tkaczy powstała przypuszczalnie około 1400 roku; wniosek pochodzi z badań cegły, tej samej, z której na przełomie XIV i XV wieku budowano kościół farny. Rzut ma zbliżony do kwadratu, 7,7 na 7,8 metra. Do attyki mierzy 18,60 metra, ponad nią wznosi się ośmioboczna nadbudówka z dachem, dodana przy odbudowie po pożarze, w latach 1651-1692; kolejna odbudowa przypadła na 1749 rok. Infobox Wikipedii podaje "około 15 m" całkowitej wysokości, co nie zgadza się z sumą podanych tam samych wymiarów, więc tę liczbę pomijamy. W XVI wieku w baszcie urządzono więzienie; w 1631 roku rada osadziła w niej mieszczan uchylających się od podatków i odmówiła im jedzenia. W 1908 roku wieżę otwarto jako pierwsze muzeum miasta, które w 1933 roku przeniosło się do zamku. Ostatnie remonty przeszła w 2010 i 2013 roku. Dziś prowadzi ją Muzeum Regionalne i można wejść na galeryjkę widokową: od 18 maja do 31 października, we wtorki, środy i czwartki 9:30-15:00, w piątki 9:30-16:00, w soboty 9:30-12:00 i 14:00-16:00, bilet normalny 5 zł, ulgowy 2 zł, we wtorki wstęp wolny; to o pół godziny krócej niż samo muzeum w zamku. Zwiedzanie jest możliwe po wcześniejszym umówieniu w muzeum, telefon 76 818 83 53 (stan na 20 września 2026).

Wzdłuż Królowej Jadwigi: mury

Baszta była częścią pierścienia murów. Zbudowano je najpewniej w pierwszej połowie XIV wieku, źródła notują je po raz pierwszy w 1357 roku. Miały kształt owalu wydłużonego ze wschodu na zachód, dotykającego zamku w południowo-zachodnim narożniku; od południa miasto osłaniała rzeka Skora. Materiałem był bazalt z kamieniołomu w południowo-wschodniej części miasta, mur miał 1,8-1,9 metra grubości u podstawy i około 5,5 metra wysokości, z gankiem dla obrońców i krenelażem. Do miasta wiodły dwie bramy: Górna, zwana Bolesławiecką, przy zamku, i Dolna, zwana Legnicką, po wschodniej stronie, oraz dwie furty, południowa Łaziebna, od rzeki, i północna. Po pożarze z 1762 roku mury rozebrano do wysokości siedmiu łokci, a kamień oddano pogorzelcom. Zostały fragmenty przy ulicy Królowej Jadwigi i przy Chmielnej oraz odcinek połączony z tak zwanym Domem Kata przy ulicy Grottgera.

Plac Zamkowy: ratusz z 1879 roku

Po katastrofie z 1875 roku nowego ratusza nie postawiono na Rynku. Budynek przy placu Zamkowym oddano w 1879 roku i od tego czasu jest siedzibą burmistrza i rady miejskiej. Obok stoi zamek, dziś Muzeum Regionalne, i schodzi się do Parku Śródmiejskiego nad Skorą; obu poświęcamy osobne wpisy. Sam plac ma około 300 metrów długości, a plac Zamkowy leży po zachodniej stronie starego miasta, przy zamku.

Dojazd i parkowanie

Chojnów leży 5 kilometrów od autostrady A4, z węzła Chojnów prowadzi droga wojewódzka 328; przez miasto przechodzi droga krajowa 94, a od południa omija je obwodnica ulicą Parkową. Pociągiem: stacja Chojnów leży na linii 282 z Legnicy w stronę Bolesławca, dworzec z 1909 roku zmodernizowano w 2019 roku. Autobusem: dworzec PKS przy placu Dworcowym, busy do Legnicy odjeżdżają stamtąd; komunikacji miejskiej w Chojnowie nie ma. O strefie płatnego parkowania w centrum strony urzędu milczą, więc z tym pytaniem zostaje tablica przy wjeździe. Rynek w Legnicy, opisany w naszym spacerze od katedry do teatru, ma inną skalę: więcej kamienic, mniej nieba nad placem.