Co zobaczyć w Polkowicach? Przewodnik po mieście, które w 1939 roku miało 1 601 mieszkańców, a dziś ma 21 505

Na polkowickim Rynku stoją obok siebie ratusz z 1853 roku i wieża kościoła, którą ukończono latem 1828. Kilka ulic dalej wznosi się wiatrak z lat 80. XIX wieku, a przy Młyńskiej czeka aquapark. Polkowice mają 21 505 mieszkańców według danych GUS z 1 stycznia 2023 roku i 23,74 kilometra kwadratowego powierzchni.

Co zobaczyć w Polkowicach?

Pięć miejsc z rejestru zabytków:

1. Rynek, w rejestrze zabytków datowany na 1265 rok, czyli na czas nadania praw miejskich. Przy nim ratusz pod adresem Rynek 1, zbudowany w latach 1852-1853, i dawny kościół ewangelicki, dziś kościół św. Barbary.
2. Kościół św. Michała Archanioła przy placu Kościelnym 1. Pierwsze wzmianki o świątyni pochodzą z lat 1366 i 1376, obecna bryła z 1679 roku, wieża z 1690. Gmina nazywa go najstarszym zabytkiem sakralnym miasta. Więcej w przewodniku po kościele św. Michała.
3. Kościół św. Barbary na Rynku, wzniesiony jako ewangelicki w latach 1746-1747, z wieżą z 1828 roku. Wezwanie patronki górników dostał dopiero po odbudowie w latach 1975-1979.
4. Wiatrak holenderski przy ulicy Głogowskiej. Zbudowany w latach 80. XIX wieku, odkupiony przez gminę w grudniu 2015 roku i otwarty po remoncie 24 lipca 2021 roku. W środku działa Centrum Edukacji Multimedialnej z wystawą o historii miasta.
5. Park w Polkowicach Dolnych, założenie z końca XIX wieku, wpisane do rejestru zabytków gminy.

Pełną listę obiektów z rejestru, z numerami wpisów tam, gdzie są dostępne, znajdziesz we wpisie o zabytkach Polkowic.

Dlaczego Polkowice rosły szybciej niż inne miasta regionu?

Bo w 1957 roku pod Sieroszowicami znaleziono miedź, a Polkowice dostały jedną z trzech pierwszych kopalń. Uchwała Rady Ministrów z 1962 roku zakładała budowę w latach 1961-1965 kopalń Lubin, Polkowice i Rudna oraz huty w Legnicy. Pierwsze próbne wydobycie w kopalni Polkowice miało miejsce 5 listopada 1965 roku, pełna praca ruszyła w 1968.

Liczby pokazują skok. W 1900 roku, gdy do miasta dotarła kolej, Polkowice liczyły 1 650 mieszkańców. W 1939 roku 1 601. W 1970 roku, według niemieckiej Wikipedii, około 10 600. Dziś ponad 21 tysięcy. Po drodze miasto straciło i odzyskało status: prawa miejskie przywrócono 1 stycznia 1967 roku.

Wcześniejsza historia jest dłuższa, niż sugeruje górniczy wizerunek. Prawa miejskie nadał książę głogowski Konrad I; Wikipedia datuje to na 1265 rok i zaznacza, że pewna jest tylko granica przed 1272. Pierwsza wzmianka o Polkowicach jako "civitas" pochodzi z 1291 roku, a w 1457 miasto doszczętnie spłonęło. Całe kalendarium, z rozbieżnościami między źródłami polskimi i niemieckimi, opisujemy w historii Polkowic.

Dlaczego Polkowice nazywają się Sercem Zagłębia Miedziowego?

Bo tak nazwała je sama gmina. Strona polkowice.eu w tekście z 5 kwietnia 2019 roku pisze, że Polkowice leżą w sercu Zagłębia Miedziowego i stanowią jego najważniejszy punkt: niedaleko stąd ma siedzibę KGHM, a tu każdego ranka ludzie przyjeżdżają do pracy. Z tego hasła powstało logo miasta, poligonalne serce w kolorze miedzi, w kształcie grudki miedzi z charakterystycznymi ostrymi krawędziami. Gmina tłumaczy, że to nie klasyczne czerwone serce, tylko serce charakterystyczne dla Polkowic: uniwersalne, nowoczesne i industrialne, jak pisze sama gmina. Pod tym samym hasłem, "Polkowice - Serce Zagłębia Miedziowego", gmina publikuje swój cykl wideo.

Osobno od logo miasto ma herb i flagę. Herb z 1990 roku i barwy z 1997 nie miały oparcia w tradycji heraldycznej, więc w 2022 roku gmina zamówiła ekspertyzę u prof. Wojciecha Strzyżewskiego z Uniwersytetu Zielonogórskiego, a radni jednogłośnie przyjęli nowy herb, pieczęć i flagę (uchwała nr LII/561/22, jak podaje opis pliku z herbem na Wikimedia Commons). Herb nawiązuje do najstarszej, niezachowanej pieczęci miasta: dwie białe wieże na czerwonym polu, ze spiczastymi błękitnymi dachami zakończonymi białymi kulami. Flaga, zgodnie z zasadami heraldyki, nosi barwy herbu. Przedmioty ze starym herbem mogą być używane do naturalnego zużycia, więc w mieście przez jakiś czas zobaczysz oba znaki.

Gdzie iść z dziećmi albo na basen?

Do aquaparku przy ulicy Młyńskiej 4. Hala basenowa jest czynna codziennie od 8.00 do 22.00; godzina kosztuje 25 zł, bilet ulgowy 20 zł, dwie godziny 40 zł, według cennika obowiązującego od 2 stycznia 2026 roku. Obiekt ma sześć zjeżdżalni, w tym dwie pontonowe, cztery jacuzzi, strefę siedmiu saun, jaskinię solną i kręgielnię. Dzieci do lat 3 wchodzą na halę basenową bezpłatnie. Ceny wszystkich stref, karnety i zniżki z Kartą Dużej Rodziny rozpisujemy w przewodniku po aquaparku.

Gmina prowadzi też baseny zewnętrzne Grzybek przy ulicy 3 Maja 50 i lodowisko pod tym samym adresem. Przy ulicy 11 Lutego jest betonowy skatepark, a w Polkowicach Dolnych pumptrack, czyli tor rowerowy z przejazdami między zakrętami. Stadion miejski Górnika Polkowice stoi przy Kopalnianej 4.

Jak dojechać do Polkowic i jak poruszać się po mieście?

Samochodem drogą ekspresową S3 (trasa międzynarodowa E65), przy której leży miasto, albo drogami wojewódzkimi 331 i 333. Autobusem na dworzec przy ulicy Młyńskiej, z którego według Wikivoyage odchodzi dużo połączeń. Pociągiem tylko do sąsiedniej gminy: najbliższy przystanek kolejowy to Rudna Gwizdanów z połączeniem do Legnicy.

Po mieście i gminie jeździ bezpłatna autobusowa komunikacja miejska. Aquapark stoi przy tej samej ulicy Młyńskiej co dworzec autobusowy, pod numerem 4.

Kiedy przyjechać, żeby trafić na święto miasta?

W połowie czerwca. Dni Polkowic 2026 odbyły się 13 i 14 czerwca w Polkowickim Centrum Piknikowym, a organizatorem jest Centrum Kultury w Polkowicach. Program z ostatniej edycji, miejsce i to, czego szukać w kolejnych latach, zbieramy we wpisie o Dniach Polkowic.

Poza czerwcem miasto ma stały rytm: Polkowicki Półmaraton w kwietniu (V edycja 26 kwietnia 2026), gminne dożynki we wrześniu, Polkowicki Bieg Niepodległości 11 listopada na Rynku i Barbórkę 4 grudnia z orkiestrą górniczą. Wszystkie imprezy, które wracają co roku, mają osobny kalendarz.

Dlaczego w mieście widać tyle KGHM?

Bo trzy oddziały i spółki grupy mają tu adres albo szyby. Kopalnia Polkowice-Sieroszowice pracuje od 1968 roku (jako połączony zakład od 1996), przy ulicy Kopalnianej 7 ma siedzibę KGHM Zanam produkujący maszyny górnicze, a przy szybach kopalni działa jeden z trzech rejonów Zakładu Wzbogacania Rud. O tym, jak wygląda wydobycie pod dwiema gminami, piszemy w tekście o kopalni Polkowice-Sieroszowice, a skąd w ogóle wzięło się Zagłębie, tłumaczy wpis Zagłębie Miedziowe: co to jest.