Kościół św. Mikołaja w Głogowie: ruina, której nikt nie odbudował, i to była decyzja

Przy placu Solnym w Głogowie stoi gotycki kościół bez dachu i bez wiernych. Od 1945 roku nikt go nie odbudował i nikt go nie rozebrał. To nie jest zaniedbanie, tylko decyzja: po wojnie zrezygnowano z rozbiórki na cegłę i postanowiono utrzymać go jako trwałą ruinę. W mieście, w którym z ruin podniesiono ratusz, zamek i kolegiatę, ten jeden budynek został jako świadek.

Z ulicy, o każdej porze, bez biletu

Kościół stoi przy placu Solnym, na Starym Mieście. Teren jest ogrodzony, kasy nie ma, stałych godzin wejść też nie. Ogląda się go z ulicy, o dowolnej porze, za darmo. Przy okazji wydarzeń kulturalnych i historycznych zdarzają się krótkie udostępnienia wnętrza z przewodnikiem; stałego kalendarza takich wejść nie ma.

Reszta tego tekstu mówi, dlaczego ruina wygląda tak, a nie inaczej.

Starszy niż ta część miasta

Budowę kościoła jako późnoromańskiej bazyliki rozpoczęto w 1230 roku, czyli, jak liczy naszemiasto.pl, ponad 20 lat wcześniej, niż lokowano tę część miasta. Prawa miejskie Głogów dostał w 1253 roku. Około 60 lat po budowie kościół spłonął, a odbudowano go już w stylu gotyckim, który widać w murach do dziś.

W 1332 roku powstała przy kościele szkoła parafialna dla dzieci głogowskich mieszczan. W XVI wieku protestanci zabarykadowali się w jego wnętrzu i przegonili ówczesnego proboszcza; to zdanie z naszemiasto.pl jest jedynym śladem reformacji w tej historii, na jaki trafiliśmy.

1945 i decyzja, żeby nic nie robić

W 1945 roku kościół został zniszczony i, jak pisze Wikipedia, odtąd pozostaje ruiną poddawaną okresowo pracom zabezpieczającym. Portal eglogow.pl dodaje, co się z nim nie stało: nie rozebrano go na cegłę do odbudowy innych miast. Zdecydowano się na trwałą ruinę.

Kto i kiedy podjął tę decyzję formalnie, tego nie podaje żadne źródło, które sprawdziliśmy. Wiadomo, że 25 listopada 1949 roku kościół wpisano do rejestru zabytków pod numerem A/1550/48, tego samego dnia co kolegiatę. Oba obiekty były wtedy ruinami.

Co zrobiono z ruiną

Okresowe prace zabezpieczające, jak nazywa je Wikipedia: uzupełnianie spoin i ubytków w murach. Z zewnątrz widać nowe wstawki ceglane, które stabilizują pierwotną substancję muru, jak opisuje eglogow.pl. Ten sam portal wylicza, co dzięki temu stoi do dziś: wysoka wieża, wschodnia część prezbiterium z zachowanym dachem, fragmenty ścian naw bocznych i częściowe sklepienia. Teren jest ogrodzony.

Najlepiej połączyć go ze spacerem po Starym Mieście: Rynek z ratuszem, plac Solny z ruiną, potem nad Odrę. Ruinę i odbudowane kamienice dzieli osiemdziesiąt lat różnicy w tym, co z nimi zrobiono.