Kolegiata w Głogowie stała bez dachu od 1945 roku. Jej odbudowa trwa do dziś

Pod posadzką kolegiaty na Ostrowie Tumskim leżą mury kościoła z XII wieku, a pierwszą świątynię w tym miejscu datuje się na XI wiek. To najstarsze miejsce kultu w Głogowie i jedno z niewielu, w których po 1945 roku odbudowa trwa dłużej niż całe życie dorosłego człowieka: mury oddano parafii w 1973 roku, prace zaczęto w 1988 i według diecezji trwają do dziś.

Najstarszy kościół w mieście, starszy od miasta

Pierwszą świątynię w tym miejscu datuje się, jak pisze eglogow.pl, na około połowę albo trzecią ćwierć XI wieku. To oznacza, że kościół stał tu przed lokacją miasta, która przyszła w 1253 roku, i przed obroną Głogowa w 1109 roku, jeśli datowanie z XI wieku jest trafne. Pierwsza pisemna wzmianka o kolegiacie pochodzi z 1218 roku, z dokumentu papieża Honoriusza III, w którym prepozyt Piotr z Głogowa występuje jako sędzia w sporze zakonów; bezpośrednie wzmianki o kościele są z 1253 i 1255 roku.

Gotyckie prezbiterium, czyli część z ołtarzem, wzniesiono około lat 1335-1345. Portal eglogow.pl nazywa kolegiatę najstarszą świątynią kolegiacką na Śląsku; innego źródła dla tego określenia nie znaleźliśmy, więc podajemy je za nim.

Wieża, która zawaliła się w 1831 roku

Średniowieczna wieża runęła w 1831 roku. Nową budowano w latach 1838-1842; Wikipedia nazywa ją neogotycką i podaje 75 metrów wysokości plus krzyż wysoki na 5 metrów. Wieża ratusza na Rynku mierzy 80,35 metra.

Ruina bez dachu: 1945, 1973, 1988

W czasie walk o miasto w 1945 roku kolegiata została poważnie uszkodzona i zamieniła się w ruinę bez dachu. Parafię erygowano w 1945 roku, ale przez lata powojenne jej miejscem kultu była kaplica urządzona ze świetlicy, a po 1960 roku odbudowany kościół poewangelicki w Serbach. Same mury kolegiaty należały do państwa; 31 grudnia 1973 roku władze przekazały je w zarząd Kościołowi katolickiemu.

Do odbudowy przystąpiono w 1988 roku, razem z budową Ośrodka dla Apostolatu Chorych, a patronat nad nią powierzono ks. Ryszardowi Dobrołowiczowi; tak podaje strona diecezji zielonogórsko-gorzowskiej. Ta sama strona mówi dziś jednym zdaniem: nadal trwają prace związane z odbudową.

Kościół jest w rejestrze zabytków pod numerem 47, wpis z 25 listopada 1949 roku, czyli z czasu, gdy stał bez dachu.

Krypta romańska pod posadzką

Pod kolegiatą znajduje się krypta z reliktami wcześniejszego kościoła grodowego z XII wieku, odkrytymi w powojennych badaniach archeologicznych. Portal dglnews.pl pisze, że to miejsce może pamiętać obronę Głogowa z 1109 roku, tę opisaną w kronice Galla Anonima. Podziemia odsłonięto i udostępniono w latach 90. XX wieku, a wokół reliktów ustawiono wystawę z fragmentów dawnej kamieniarki.

Krypty nie zwiedza się codziennie. W lipcu 2024 roku dglnews.pl zapowiadał jej otwarcie w sierpniu, przy 915. rocznicy obrony Głogowa. Stałych godzin ani ceny biletu nie podaje żadne źródło, które sprawdziliśmy.

Adres, odpust, jak dojść

Plac Kolegiacki 10, 67-200 Głogów, na Ostrowie Tumskim. Parafia liczy 2 690 wiernych, proboszczem jest od 1 sierpnia 2006 roku ks. prałat Rafał Zendran, a odpust przypada 15 sierpnia, w Wniebowzięcie NMP. Godziny mszy w samej kolegiacie sprawdź na stronie parafii; strona diecezji podaje tylko godziny kaplicy w Domu Uzdrowienie Chorych (8:00 i 12:30 w niedziele), która należy do tej samej parafii.

Na cyplu tej samej wyspy, u zbiegu Starej Odry i Odry, stoi ceglana wieża artyleryjska z lat 1857-1860, część dawnej twierdzy. Nad Odrą jest Bulwar Nadodrzański z bezpłatnymi parkingami i mariną, z której wypływa statek Laguna.