Hymn górniczy wyszedł z opery wystawionej w Paryżu w 1825 roku. Kto napisał polskie słowa

Gdy 4 grudnia orkiestra gra pod pomnikiem górników, mało kto wie, że ta melodia zaczęła się od arii o żołnierzu w paryskiej operze komicznej. Najdokładniej opisał to Jerzy Chwalisz w artykule dla Trybuny Górniczej z 4 grudnia 2018 roku. Drugiego źródła o całej tej drodze nie znaleźliśmy, więc wszystko poniżej o pochodzeniu pieśni pochodzi z jego tekstu.

Opera, żołnierze, górnicy

Opera komiczna "Biała dama" Boieldieu miała prapremierę 10 grudnia 1825 roku w Paryżu. W pierwszym akcie George Brown śpiewa arię o tym, jaka to przyjemność być żołnierzem. Rok później Ignaz Franz Castelli przełożył operę na niemiecki dla Wiednia, a arię zrobił piosenką, która trafiła do śpiewników żołnierskich.

Z piosenki żołnierskiej powstała niemiecka pieśń górników. Najwcześniej wydrukowano ją w 1880 roku, w śpiewniku studentów wiedeńskich udostępnionym przez korporację górniczą Montania z Leoben. Kto i kiedy dokładnie przerobił żołnierzy na górników, tego źródła już nie mówią.

Spór o polskie słowa

Polski tekst zaczyna się od wersu "Górniczy stan hej niech nam żyje!". Tu zaczyna się kłopot z autorem.

Józef Fudali pisał, że autorzy są najczęściej uważani za nieznanych. Wilhelm Szewczyk w "13 portretach śląskich" podał nazwiska: słowa miał napisać Feliks Muschalik (Musialik), melodię ks. Józef Orszulik (1896-1974), urodzony w Cieszynie. Chwalisz zauważa jednak, że dwie pierwsze zwrotki to dosłowny przekład niemieckiego tekstu, trzecia wolny, a melodia jest niemiecką, przeniesioną z C-dur do D-dur. O pisaniu od nowa trudno więc mówić.

Przekład umieszcza najprawdopodobniej w latach 1918-1921, gdy Orszulik był młodym księdzem w Krakowie. W 1922 roku ks. Oskar Zawisza opracował pieśń na chór mieszany pod tytułem "Górniczy stan".

Od kiedy hymn

Tego też nikt nie ustalił. W 1945 roku Związek Polskich Kół Muzyczno-Teatralnych we Francji wydał pieśń w Paryżu jako "Hymn górniczy". Chwalisz przypuszcza, że hymnem stała się już w okresie międzywojennym. Tradycje górnicze przywieźli z Leoben do Galicji polscy studenci, najpierw do Krakowa, po wojnie na Śląsk.

W Zagłębiu Miedziowym

Gmina Polkowice odnotowała go w relacji z Barbórki 2024: na Rynku grała orkiestra kopalni Rudna, po hymnie delegacje złożyły wieńce. Refren, "Niech żyje nam górniczy stan", wraca też w życzeniach na Barbórkę, a orkiestry górnicze KGHM mają osobny wpis.