Comber babski, czyli barbórkowa biesiada pań, która w Zagłębiu Miedziowym idzie w parze z karczmą piwną
Comber babski to kobiecy odpowiednik górniczej karczmy piwnej. Skąd się wziął, co pisała o nim Polska Miedź w 1986 roku i gdzie KGHM urządzał comber w latach 2022-2025.
Comber babski to kobieca biesiada barbórkowa, odpowiednik męskiej karczmy piwnej. W Zagłębiu Miedziowym KGHM urządza go co roku tego samego wieczoru co centralną karczmę: panowie idą na karczmę, panie na comber. W 2022 roku comber odbył się w hali widowiskowo-sportowej w Głogowie, a w 2023 roku w Zakładach Górniczych Rudna.
Comber był najpierw zabawą zapustną
Dawny comber nie miał nic wspólnego z górnictwem. Była to ludowa zabawa zapustna, zwykle w tłusty czwartek, a najdokładniej opisano ją w Krakowie, gdzie przekupki bawiły się na Rynku, wybierając spośród siebie marszałkinię. Pierwszy zapis o takim wyborze pochodzi według Wikipedii z 1600 roku, a w 1846 roku władze austriackie zabroniły krakowskiego combra.
Skąd słowo, pewności nie ma. Wikipedia przytacza hipotezę niemiecką, od słów Schemper, czyli maska, albo zampern, czyli biegać w maskach. Krakowska legenda mówi o okrutnym wójcie Comberze, ale to opowieść, a nie ustalenie. Serwis miejski Krakowa dodaje, że "combrzyć" znaczyło tyle co swawolić.
Na Opolszczyźnie zwyczaj przetrwał jako zabawa wyłącznie kobiet. Babski Comber na Śląsku Opolskim wpisano w pierwszym kwartale 2020 roku na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Zdjęcie na okładce pokazuje zapustny pochód z górnośląskiego Świbia, z tej samej rodziny zwyczajów.
Jak comber trafił do górników
Kobiecy comber barbórkowy jest dużo młodszy niż karczma. Muzeum Ceramiki w Bolesławcu podaje, że w kopalni Konrad koło Bolesławca kobiety zorganizowały własny Babski Comber w 1984 roku. Potwierdza to tygodnik "Polska Miedź" z grudnia 1986 roku, który nazywa combry babskie "modnymi ostatnio" i pisze, że panie z Konrada urządzają je od dwóch lat. Ta sama gazeta zapisała wspomnienie pracownicy kopalni: "Kiedyś nie było karczmy piwnej ani combra. Kobiety i mężczyźni bawili się razem."
Ten sam numer opisuje, jak wyglądały odwiedziny panów: na comber przychodzi zwykle kilku mężczyzn, składają życzenia i szybko wracają na swoją karczmę piwną, a kobietom zostaje wino i ciasto.
Comber na Akademii Górniczo-Hutniczej
Zwyczaj przyjęła też uczelnia górnicza w Krakowie. AGH podaje, że w 2012 roku zorganizowała Comber babski, nazywając go damską odmianą karczmy, a w 2016 roku połączyła oba zwyczaje we wspólną biesiadę górniczą.
Combry KGHM w ostatnich latach
- 2022 - Górniczy Comber Babski w hali widowiskowo-sportowej w Głogowie, karczma w hali RCS w Lubinie.
- 2023 - panie na "folklorystycznej imprezie Comber" w Zakładach Górniczych Rudna, panowie na karczmie w hali RCS.
- 2024 - karczma piwna i comber babski w dniu akademii, 29 listopada. Miejsca combra komunikat nie podaje.
- 2025 - panie na combrze, "jak co roku", tego samego wieczoru co karczma w Głogowie.
W latach 2022-2025 KGHM ogłaszał program w listopadzie. Gdy się pojawi, dopiszemy go w tekście kiedy jest Barbórka. Jak wygląda męska strona tego wieczoru, opisujemy przy górniczej karczmie piwnej.
Pytania, które padają najczęściej
Czy mężczyźni mogą przyjść na comber babski?
Zwykle nie. Polska Miedź pisała w 1986 roku, że na comber przychodzi zazwyczaj kilku mężczyzn, składają życzenia i szybko wracają na swoją karczmę piwną. Na Opolszczyźnie, według PAP, mężczyzn albo się nie wpuszcza, albo muszą przebrać się za kobiety.
Skąd pochodzi słowo comber?
Nie ma jednej pewnej odpowiedzi. Najczęściej wskazuje się pochodzenie niemieckie, na przykład od słowa Schemper, maska. Krakowska legenda wywodzi nazwę od okrutnego wójta Combra, ale to legenda, nie ustalenie.
Komentarze
Byłeś tam? Pamiętasz to inaczej? Napisz. Komentarze pojawiają się po sprawdzeniu przez redakcję, zwykle tego samego dnia. Nie trzeba zakładać konta.
- Wczytuję komentarze...
