Liegnitz, czyli dawna nazwa Legnicy. Dlaczego miasto nie nazywa się Lignica

Na przedwojennej pocztówce z okładki stoi Liegnitz. W polskiej prasie XIX wieku stało Lignica. Nazwa miasta pojawia się w dokumencie po raz pierwszy w 1149 roku. Dzisiejsza forma jest bliższa tamtej niż Lignica z czasów pruskich.

Najstarszy zapis

Strona Historia Legnicy w Wikipedii mówi, że nazwa miasta pojawiła się po raz pierwszy w dokumencie Bolesława Kędzierzawego, zwierzchniego księcia Polski, w 1149 roku. Hasło główne o Legnicy w tej samej encyklopedii cytuje z kolei łaciński dokument księcia Bolesława Rogatki z 1242 roku, w którym miasto wymienione jest jako Legnic. Dwa hasła, dwa dokumenty, dwie formy. Oryginałów nie czytaliśmy, więc podajemy obie daty z nazwą źródła, a nie jedną jako pewnik.

Skąd nazwa

Tu zaczynają się domysły, i to uczciwie nazwane domysłami. Wikipedia wymienia trzy wersje pochodzenia nazwy.

1. Od staropolskiego słowa Łęg, oznaczającego łąkę łęgową, czyli podmokłą łąkę nad rzeką. Legnica leży nad Kaczawą, więc topografia się zgadza.
2. Od rdzenia leg-, oznaczającego miejsce do leżenia, legowisko.
3. Od imienia celtyckiego boga Lugh.

Pierwszą wersję hasło podaje jako przypuszczenie, dwie kolejne jako możliwości. Żadna nie ma statusu ustalenia. Kto chce mieć w głowie jedną odpowiedź, niech zapamięta łąkę nad rzeką; kto chce mieć prawdę, niech zapamięta, że są trzy.

Lignica

Zanim miasto zaczęło nazywać się Legnica, po polsku nazywało się Lignica. Ta forma nie była wymysłem: w 1750 roku Fryderyk II wymienił Lignicę po polsku pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska. W XIX wieku polska prasa pisała o mieście jako o Lignicy, gdy urzędowo nazywało się Liegnitz. Portal legnica.naszemiasto.pl przypomina to w tekście na osiemdziesięciolecie zmiany nazwy.

Niemiecka forma Liegnitz obowiązywała w okresie pruskim i niemieckim, do 1945 roku. Stoi na pocztówkach takich jak ta z okładki i w niemieckiej nazwie bitwy z 1241 roku; po 1945 roku obok polskiej nazwy przez cztery dekady funkcjonowała rosyjska, o czym mowa we wpisie o Małej Moskwie.

7 maja 1946

Po wojnie nazwy miejscowości na ziemiach przyłączonych do Polski ustalała Komisja Ustalania Nazw Miejscowości, organ opiniodawczy przy Ministerstwie Administracji Publicznej, złożony z naukowców i delegatów ministerstw. Zarządzenie Ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z 7 maja 1946 roku wprowadziło przywrócenie i ustalenie urzędowych nazw miejscowości. Legnica dostała wtedy dzisiejszą formę.

Dlaczego nie Lignica, skoro tak pisano po polsku przez dwa stulecia? Językoznawca Witold Taszycki, członek komisji, zaliczył Lignicę do nazw miast skażonych dawną niemiecką formą, czyli ukrytych germanizmów: polskie brzmienie z niemieckim rdzeniem Liegnitz w środku.

Czego nie ustaliliśmy

Nie czytaliśmy dokumentów z 1149 i 1242 roku ani tekstu zarządzenia z 1946 roku, tylko strony, które je opisują. Nie znaleźliśmy też w dostępnych nam źródłach jednego zdania, które rozstrzygałoby etymologię; z trzech wersji żadna nie jest w Wikipedii podana jako pewna. Jeśli znasz pracę językoznawczą, która to zamyka, napisz w komentarzu.