Blucher, książę von Wahlstatt. Czy marszałek dostał majątek w Legnickim Polu, od którego wziął tytuł?

Gebhard Leberecht von Blucher, pruski feldmarszałek z wojen napoleońskich, przeszedł do historii jako książę von Wahlstatt. Wahlstatt to niemiecka nazwa Legnickiego Pola. Polska Wikipedia łączy oba fakty w jedno zdanie: król pruski zlikwidował tamtejszy zakon w 1810 roku "i podarował w 1818 r. majątek marszałkowi". To zdanie powtarza się w opisach wsi, a w biografiach Bluchera brakuje mu oparcia. Rozbieramy je na części.

Bitwa, od której wziął się tytuł

Tytuł nie pochodzi z bitwy pod Legnickim Polem. Blucher wygrał 26 sierpnia 1813 roku bitwę nad Kaczawą. Upamiętniają ją muzeum w Duninie oraz pomniki w Duninie i Bielowicach. Tytuł dostał jednak nazwę Wahlstatt, czyli Legnickiego Pola, miejsca znanego z innej, dużo starszej bitwy, z Mongołami w 1241 roku.

Kiedy został księciem

Neue Deutsche Biographie, niemiecki słownik biograficzny, podaje, że król wyniósł go do stanu książęcego jako Blucher von Wahlstatt 3 czerwca 1814 roku, jeszcze w Paryżu. Hasło o rodzie Blucherów w niemieckiej Wikipedii rozkłada to na dwa kroki: 3 czerwca 1814 dziedziczny tytuł hrabiowski, a osobista godność księcia von Wahlstatt dopiero po zwycięstwie pod Waterloo w 1815 roku. Tytuł nosił więc od 1814 albo od 1815 roku, a jego nazwa przypominała zwycięstwo z 1813 roku.

Co dostał naprawdę

Nagrodą w ziemi nie było Wahlstatt. Allgemeine Deutsche Biographie z 1875 roku zapisuje, że w grudniu 1814 roku marszałek otrzymał obiecaną dotację: część dóbr trzebnickich, wśród nich Krieblowitz, wartą 700 000 talarów. Krieblowitz to dzisiejsze Krobielowice pod Wrocławiem. Od 1816 roku Blucher spędzał tam lata i tam zmarł 12 września 1819 roku. W Krobielowicach stoi jego mauzoleum, ukończone w 1853 roku.

Losy majątku w Legnickim Polu

Opactwo w Wahlstatt przestało istnieć w 1810 roku. Leksykon Uniwersytetu w Oldenburgu pisze, że dobra benedyktynów zostały wtedy upaństwowione, a potem przeszły w ręce prywatne. W 1836 roku pruska administracja finansowa kupiła działkę i dawne budynki opactwa od ówczesnego właściciela, rodziny von Knorr, i urządziła w nich szkołę kadetów. Gdyby majątek należał od 1818 roku do Blucherów, państwo kupowałoby go od nich, nie od Knorrów.

Rodzina marszałka weszła w posiadanie dobra Wahlstatt dopiero w 1847 roku, dwadzieścia osiem lat po jego śmierci. Tę datę podają niezależnie leksykon z Oldenburga i niemieckie hasło o Legnickim Polu.

Jak tytuł spotkał się z ziemią

W 1861 roku tytuł książęcy stał się dziedziczny dla wnuka marszałka. Warunkiem było niepodzielne posiadanie majątków rodowych: Krieblowitz, Wahlstatt i Strachwitz. Dopiero wtedy nazwa z tytułu i ziemia w Legnickim Polu połączyły się formalnie w jednych rękach.

Werdykt

Zdania "w 1818 roku król podarował majątek klasztorny Blucherowi" nie potwierdza żadne z wymienionych niżej źródeł poza polską Wikipedią, a trzy inne mu przeczą: biografia podaje inny majątek (Krobielowice, 1814), leksykon i niemiecka Wikipedia podają inną datę dla Wahlstatt (1847), a zakup budynków przez państwo od prywatnego właściciela w 1836 roku nie pasuje do daru z 1818 roku. Blucher nosił nazwę Legnickiego Pola w tytule, ale za życia nie był tam właścicielem.

Kto chce zobaczyć miejsca związane z marszałkiem, jedzie do muzeum bitwy nad Kaczawą w Duninie albo do mauzoleum w Krobielowicach. W samym Legnickim Polu po Blucherze został tylko tytuł, a w dawnym opactwie działa dziś dom opieki.